Thị trường tôm toàn cầu: Sự dịch chuyển và cơ hội từ những thị trường tăng trưởng mới

Thị trường tôm thế giới đang bước vào giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ, với sự thay đổi rõ nét về cơ cấu thị trường và xu hướng tiêu thụ. Nhiều quốc gia xuất khẩu tôm đang tích cực mở rộng sang các thị trường mới ngoài Hoa Kỳ để thích ứng với biến động thương mại và nhu cầu toàn cầu đang dịch chuyển. Những yếu tố dưới đây đang tái định hình bức tranh toàn cầu của ngành tôm.

Rút dần sự phụ thuộc vào thị trường Hoa Kỳ

Dưới tác động của chính sách áp thuế cao từ thời chính quyền Trump đối với hàng hóa nhập khẩu từ châu Á, ngành tôm buộc phải tìm kiếm các thị trường thay thế nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào Hoa Kỳ – vốn chỉ chiếm khoảng 20% tổng lượng tiêu thụ tôm toàn cầu, chủ yếu là tôm chân trắng.

Theo chuyên gia Ragnar Nystoyl từ công ty phân tích thị trường Kontali, đây là cơ hội để các nhà sản xuất chuyển hướng sang những thị trường có tiềm năng phát triển bền vững hơn. Trong năm 2024, mức tiêu thụ tôm tại Mỹ chỉ tăng nhẹ 4%, trong khi Trung Quốc – một thị trường lớn khác – ghi nhận mức giảm 4% so với năm trước.

Đáng chú ý, việc thay đổi thời hạn áp thuế từ ngày 9/7 sang 1/8 đã tạo tâm lý chờ đợi trong giới nhập khẩu Hoa Kỳ, khiến hoạt động mua bán ngắn hạn gia tăng và làm giảm tính ổn định của thị trường này.

EU và Nhật Bản: Hai điểm sáng tăng trưởng

Trái ngược với xu hướng suy giảm tại Hoa Kỳ và Trung Quốc, thị trường châu Âu và Nhật Bản đang ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng. Năm 2024, tiêu thụ tôm tại EU tăng 14%, còn Nhật Bản tăng 11%, cho thấy sự chuyển dịch về nhu cầu tiêu dùng ngày càng rõ nét.

EU: Thị trường an toàn và tăng trưởng nhanh nhất

Châu Âu đang nổi lên như một thị trường ổn định và đầy tiềm năng cho các quốc gia xuất khẩu tôm như Việt Nam, Ấn Độ và Indonesia. Trong nửa đầu năm 2025, nguồn cung từ các nước này vào EU đã tăng tới 25%. Đặc biệt, xuất khẩu từ Ecuador và Ấn Độ vào thị trường này lần lượt tăng 49% và 42%.

Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả thị trường EU, các doanh nghiệp cần có chiến lược tiếp thị rõ ràng và chuyên nghiệp. Giám đốc điều hành của Hottlet Frozen Foods, ông Olivier Hottlet, nhấn mạnh rằng bài học từ Madagascar – quốc gia đã xây dựng thương hiệu thành công cho tôm sú – là ví dụ điển hình cần được học hỏi.

Nhật Bản: Tăng trưởng đi kèm thách thức tỷ giá

Tuy là thị trường truyền thống, nhưng Nhật Bản đã có sự tăng trưởng đáng kể trong năm 2024 và đầu 2025. Tuy nhiên, sự mất giá tới 40% của đồng yên đang khiến chi phí nhập khẩu tăng mạnh, từ đó có thể đẩy giá bán lẻ lên cao. Dù vậy, nhu cầu tiêu dùng tôm tại Nhật vẫn duy trì ổn định, đặc biệt nhờ lượng khách du lịch quốc tế gia tăng sau đại dịch.

Việt Nam: Thị trường tiêu thụ nội địa ngày càng quan trọng

Bên cạnh vai trò là nước xuất khẩu lớn, Việt Nam cũng đang nổi lên như một thị trường tiêu thụ nội địa đầy tiềm năng. Nhu cầu tôm sống tại khu vực phía Nam, đặc biệt là TP.HCM, hiện rất cao. Ước tính, mỗi đêm có khoảng 400–500 tấn tôm được tiêu thụ tại các chợ đầu mối.

Tôm sống ngày càng xuất hiện phổ biến trong thực đơn của các nhà hàng, cho thấy xu hướng tiêu dùng trong nước đang gia tăng mạnh mẽ. Theo dự báo, mức tiêu thụ nội địa của Việt Nam có thể tiến gần đến ngưỡng 200.000 tấn/năm – tương đương với Nhật Bản, một trong những thị trường tiêu thụ tôm lớn nhất thế giới

Cơ hội mới từ dòng chảy mới

Thị trường tôm toàn cầu đang thay đổi dòng chảy. Việc chỉ tập trung vào một vài thị trường truyền thống không còn phù hợp. Thay vào đó, các quốc gia sản xuất tôm cần mở rộng mạng lưới phân phối, hướng đến những thị trường đang tăng trưởng như EU, Nhật Bản và thậm chí là thị trường nội địa.

Sự dịch chuyển này không chỉ giúp ngành tôm giảm thiểu rủi ro thương mại mà còn tạo đòn bẩy cho tăng trưởng bền vững và đa dạng hóa thị trường trong giai đoạn tới.

Nguồn: vasep.com.vn