MỞ RỘNG MÔ HÌNH RAS, HƯỚNG TỚI NUÔI THỦY SẢN BỀN VỮNG
Ngày 10/9, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ phối hợp với Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) và Trường Thủy sản – Đại học Cần Thơ tổ chức hội thảo “Chia sẻ kinh nghiệm về ứng dụng mô hình nuôi thủy sản tuần hoàn (RAS)”. Hội thảo nhằm chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, đánh giá hiệu quả và tìm giải pháp nhân rộng mô hình theo hướng tiết kiệm nước, giảm rủi ro môi trường và nâng cao hiệu quả sản xuất.
Tại hội thảo, các chuyên gia và hộ dân tham gia dự án giới thiệu quy trình kỹ thuật RAS, đồng thời chia sẻ kết quả, thuận lợi và khó khăn trong quá trình triển khai. Theo ông Đồ Văn Thừa, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư TP Cần Thơ, mô hình bước đầu mang lại tín hiệu khả quan tại Vĩnh Châu, Mỹ Xuyên và đang được khảo sát để nhân rộng tại xã Cù Lao Dung.
Công nghệ RAS trong nuôi tôm thẻ chân trắng
RAS là hệ thống nuôi tuần hoàn, cho phép tái sử dụng và xử lý nguồn nước, qua đó góp phần kiểm soát môi trường, giảm lượng nước thay mới và hạn chế tác động đến môi trường xung quanh. Đây là hướng đi đáng chú ý trong bối cảnh sản xuất thủy sản chịu nhiều tác động từ thời tiết, môi trường và biến động thị trường.
Kết quả bước đầu khả quan
Trong 8 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của TP Cần Thơ ước đạt 1.615,97 triệu USD, tăng 22,04% so với cùng kỳ; tổng diện tích thả nuôi đạt 83.030 ha, bằng 86% kế hoạch. Trong đó, diện tích tôm nước lợ đạt 44.428,1 ha và cá tra 824 ha. Tuy nhiên, khoảng 189,5 ha tôm, chủ yếu là tôm thẻ chân trắng, bị thiệt hại do nắng nóng kéo dài xen kẽ mưa lớn. Thực tế này cho thấy việc kiểm soát môi trường nước và nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống nuôi ngày càng cần thiết.
Đến tháng 9/2026, dự án đã triển khai 38 mô hình, đạt 85% tiến độ. Tại Cà Mau, 23/23 hộ đã tham gia, hoàn thành 100% kế hoạch với các mô hình kết hợp như tôm – cá – rừng, cua – rừng và tôm – rừng. Người dân được khuyến khích tận dụng trang thiết bị sẵn có nhằm giảm chi phí đầu tư và tăng tính chủ động.
Kết quả từ 7 hộ tham gia đợt đầu cho thấy RAS có tác động tích cực. Tỷ lệ tôm sống dao động 57%–98%, sản lượng thu hoạch từ gần 1 tấn đến 10 tấn/hộ. Đáng chú ý, 6/7 hộ nuôi tôm ghi nhận lợi nhuận ròng từ 1.000 đến 26.000 USD/vụ. Với mô hình nuôi cua, lợi nhuận từ 3 đến 18 triệu đồng nhưng vẫn duy trì ổn định.
Không chỉ là câu chuyện về công nghệ
Hệ thống nuôi tuần hoàn RAS với các bể nuôi và thiết bị xử lý, tuần hoàn nước.
Những kết quả trên cho thấy RAS có tiềm năng nâng cao hiệu quả sản xuất, nhất là trong điều kiện nguồn nước và môi trường ngày càng chịu nhiều áp lực. Tuy nhiên, để mô hình được áp dụng rộng rãi, vẫn cần giải quyết các hạn chế về đất đai, hạ tầng và chi phí đầu tư. Nhiều hộ không có đủ diện tích để xây dựng hệ thống theo đúng yêu cầu kỹ thuật.
Thị trường cũng là một thách thức. Có thời điểm tôm đạt kích cỡ lớn, dưới 50 con/kg, nhưng giá bán lại giảm, khiến người nuôi có nguy cơ thiệt hại dù phải kéo dài thời gian và tăng chi phí chăm sóc.
Các đại biểu nhận định, thách thức khi nhân rộng RAS không chỉ nằm ở thiết bị mà còn ở chất lượng con giống, nguồn điện, sự ổn định của máy móc, giá bán và khả năng vận hành. RAS yêu cầu người nuôi tuân thủ quy trình kỹ thuật chặt chẽ, thường xuyên theo dõi và xử lý các yếu tố trong hệ thống, đòi hỏi sự thay đổi so với phương thức sản xuất truyền thống.
Vì vậy, chuyển giao công nghệ cần đi cùng chuyển giao kiến thức, kỹ năng và phương thức tổ chức sản xuất. Người nuôi cần được hướng dẫn và đồng hành trong quá trình vận hành để chủ động xử lý tình huống phát sinh.
Về phía cơ quan quản lý, cần tiếp tục vận động nông dân tham gia hợp tác xã, tăng cường kết nối doanh nghiệp và xây dựng chuỗi liên kết từ đầu vào, kỹ thuật đến tiêu thụ. Khi người nuôi có liên kết ổn định, khả năng ứng phó với biến động thị trường sẽ được cải thiện.
Dự án cũng hướng tới đo đạc và thương mại hóa tín chỉ carbon từ diện tích rừng ngập mặn được bảo vệ. Nếu triển khai hiệu quả, nguồn thu này có thể bổ sung thu nhập cho người dân, đồng thời tạo động lực duy trì các mô hình sản xuất gắn với bảo vệ hệ sinh thái.
Với 38/45 mô hình đã được triển khai, dự án đang tiến gần mục tiêu hoàn thành toàn bộ trong năm 2026. Những kết quả bước đầu tại Cần Thơ và Cà Mau là cơ sở để tiếp tục đánh giá tính phù hợp, hiệu quả và khả năng nhân rộng RAS, hướng tới nền sản xuất thủy sản tiết kiệm tài nguyên, thích ứng với biến đổi môi trường và phát triển bền vững.
Nguồn: Thuysanvietnam.com.vn
