Tôm Việt Nam 2026: Thời điểm vàng để bứt phá trên thị trường thế giới
Sau một năm 2025 tăng trưởng mạnh mẽ, ngành tôm Việt Nam bước vào năm 2026 với nhiều kỳ vọng mới. Những tín hiệu tích cực từ các thị trường lớn như Hoa Kỳ, Trung Quốc và Liên minh châu Âu đang mở ra cơ hội mở rộng xuất khẩu. Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt, ngành tôm buộc phải chuyển mình mạnh mẽ để giữ vững vị thế.
Động lực tăng trưởng từ các thị trường lớn
Năm 2025 được xem là cột mốc quan trọng của ngành tôm Việt Nam khi kim ngạch xuất khẩu đạt 4,6 tỷ USD, tăng 19% so với năm trước và đóng góp đáng kể vào tổng giá trị 11,3 tỷ USD của ngành thủy sản. Thành quả này tạo nền tảng thuận lợi cho giai đoạn tăng trưởng tiếp theo.
Ngay trong tháng đầu tiên của năm 2026, xuất khẩu tôm đã đạt 331 triệu USD, tăng 6,4% so với cùng kỳ, chiếm gần 40% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản của cả nước. Điều này cho thấy nhu cầu thị trường vẫn duy trì ở mức tích cực.
Một trong những yếu tố hỗ trợ quan trọng đến từ thị trường Hoa Kỳ khi kết quả rà soát thuế chống bán phá giá (POR19) giúp giảm mức ký quỹ đối với doanh nghiệp Việt Nam xuống còn 4,28%. Việc điều chỉnh này góp phần giảm áp lực chi phí, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong việc ký kết hợp đồng xuất khẩu.
Bên cạnh Hoa Kỳ, thị trường Trung Quốc đang nổi lên như động lực tăng trưởng đáng chú ý, đặc biệt đối với mặt hàng tôm hùm. Trong năm 2025, xuất khẩu tôm sang Trung Quốc và Hồng Kông đạt 1,3 tỷ USD, tăng tới 55%. Riêng tôm hùm xanh đạt kim ngạch 840 triệu USD, tăng hơn 130%.
Nhờ lợi thế về vị trí địa lý, thời gian vận chuyển ngắn và khả năng cung ứng tôm sống, Việt Nam hiện chiếm khoảng 34,5% thị phần tôm hùm tại Trung Quốc. Tuy nhiên, khi Canada được gỡ bỏ thuế bổ sung trong năm 2026, áp lực cạnh tranh tại thị trường này được dự báo sẽ gia tăng.
Thách thức từ tiêu chuẩn và cạnh tranh toàn cầu
Dù triển vọng thị trường khá tích cực, ngành tôm Việt Nam vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Các thị trường lớn đang siết chặt tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững.
Tại Hoa Kỳ, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) dự kiến mở rộng chương trình giám sát đối với các sản phẩm thực phẩm nhập khẩu, bao gồm việc tăng cường lấy mẫu và ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc hiện đại.
Trong khi đó, Liên minh châu Âu tiếp tục nâng cao các yêu cầu về môi trường, phúc lợi động vật và kinh tế tuần hoàn. Những tiêu chuẩn này đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư nhiều hơn cho hệ thống chứng nhận và quản lý chuỗi cung ứng.
Một vấn đề đáng chú ý là tỷ lệ vùng nuôi đạt chứng nhận quốc tế của Việt Nam vẫn còn thấp so với các đối thủ cạnh tranh lớn như Ecuador hay Ấn Độ. Điều này phần nào hạn chế khả năng tiếp cận các kênh phân phối cao cấp tại châu Âu.
Ngoài ra, chi phí sản xuất trong nước đang tăng lên do giá thức ăn, con giống và chi phí nuôi trồng cao hơn, khiến lợi nhuận của người nuôi bị thu hẹp.
Chuyển đổi để nâng tầm giá trị tôm Việt
Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, chiến lược phát triển của ngành tôm Việt Nam đang dần chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa trên sản lượng sang gia tăng giá trị.
Theo định hướng của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ngành tôm sẽ tập trung vào ba trụ cột chính gồm: chủ động nguồn nguyên liệu trong nước, đẩy mạnh chế biến sâu để nâng cao giá trị sản phẩm và hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc theo tiêu chuẩn quốc tế.
Bên cạnh đó, chuyển đổi xanh cũng đang trở thành xu hướng quan trọng. Các mô hình nuôi tuần hoàn, tiết kiệm nước và giảm phát thải khí nhà kính sẽ được khuyến khích áp dụng rộng rãi. Đồng thời, việc tận dụng phụ phẩm thủy sản theo hướng kinh tế tuần hoàn được kỳ vọng sẽ tạo thêm nguồn giá trị mới cho toàn ngành.
Cùng với đó, việc tăng cường liên kết giữa vùng nuôi, nhà máy chế biến, hệ thống logistics và thị trường tiêu thụ sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo nguồn cung ổn định và nâng cao uy tín của tôm Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Cơ hội rộng mở
Những tín hiệu tích cực từ các thị trường lớn cho thấy triển vọng của ngành tôm Việt Nam trong năm 2026 vẫn rất khả quan. Tuy nhiên, để tận dụng tốt cơ hội này, doanh nghiệp cần chủ động thích ứng với những thay đổi của thị trường, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh.
Trong dài hạn, sự chuyển dịch từ cạnh tranh về giá sang cạnh tranh về chất lượng, thương hiệu và tính minh bạch sẽ là chìa khóa giúp tôm Việt Nam tiếp tục giữ vững vai trò trụ cột của ngành thủy sản.
Nếu tận dụng tốt các cơ hội từ thị trường quốc tế và kiên định với chiến lược phát triển bền vững, ngành tôm Việt Nam hoàn toàn có thể đạt mục tiêu 11,5 tỷ USD xuất khẩu thủy sản trong năm 2026 và từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ thủy sản toàn cầu.
Nguồn: baochinhphu.vn
