Ngành tôm Việt Nam trước áp lực cạnh tranh: Đã đến lúc thay đổi tư duy sản xuất
Chi phí nuôi cao, rủi ro dịch bệnh lớn và mô hình sản xuất còn phân tán đang trở thành những rào cản đối với ngành tôm Việt Nam. Trong bối cảnh các quốc gia đối thủ liên tục mở rộng quy mô và tối ưu giá thành, việc đổi mới phương thức sản xuất, tăng cường liên kết chuỗi và ứng dụng khoa học công nghệ đang trở thành yêu cầu cấp thiết.

Khoảng cách cạnh tranh nhìn từ mô hình nuôi tôm Ecuador
Ngành tôm Việt Nam đang đứng trước nhiều thách thức khi phải cạnh tranh với những quốc gia có lợi thế lớn về quy mô và chi phí sản xuất, trong đó Ecuador là một đối thủ đáng chú ý.
Theo thông tin được chia sẻ tại cuộc họp chuẩn bị Diễn đàn tôm Việt Nam năm 2026, năm 2025 Ecuador xuất khẩu khoảng 1,4 triệu tấn tôm. Đáng chú ý, chi phí nuôi tôm thẻ chân trắng cỡ 100 con/kg tại Việt Nam có thể lên đến khoảng 70.000 đồng/kg, trong khi một số mô hình tại Ecuador chỉ khoảng 35.000 đồng/kg.
Sự chênh lệch này cho thấy áp lực cạnh tranh không chỉ đến từ giá bán mà còn bắt nguồn từ cách tổ chức sản xuất và quản lý toàn bộ chuỗi ngành hàng.
Tại Việt Nam, nhiều vùng nuôi vẫn còn manh mún, hạ tầng chưa đồng bộ, khiến việc kiểm soát môi trường, dịch bệnh và ứng dụng công nghệ gặp không ít khó khăn. Bên cạnh đó, chất lượng con giống, tỷ lệ sống, hiệu quả sử dụng thức ăn và khả năng kiểm soát rủi ro trong quá trình nuôi vẫn là những vấn đề cần tiếp tục cải thiện.
Việc thiếu liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp cung ứng đầu vào, người nuôi và nhà máy chế biến cũng khiến chi phí sản xuất khó được tối ưu, đồng thời làm gia tăng rủi ro cho các bên tham gia chuỗi.
Cà Mau thúc đẩy tư duy đổi mới cho ngành tôm
Trước những thách thức trên, tỉnh Cà Mau đang thể hiện quyết tâm tìm kiếm hướng đi mới cho ngành tôm Việt Nam.
Tại cuộc họp ngày 11/11/2026, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử đã chủ trì lấy ý kiến chuẩn bị tổ chức Diễn đàn “Định vị lại ngành tôm Việt Nam”. Đây là hoạt động hướng đến việc quy tụ cơ quan quản lý, doanh nghiệp, nhà khoa học và các tổ chức trong nước, quốc tế cùng thảo luận những giải pháp phát triển ngành tôm.
Định hướng đặt ra không chỉ dừng lại ở việc giảm giá thành sản xuất mà còn hướng đến tái tổ chức vùng nuôi, nâng cao chất lượng con giống, phát triển hợp tác xã, ứng dụng công nghệ và thúc đẩy chuyển đổi số.
Đặc biệt, Cà Mau cũng chú trọng phát huy những lợi thế đặc trưng như mô hình tôm – rừng, tôm – lúa, kết hợp với chứng nhận chất lượng, truy xuất nguồn gốc và chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị sản phẩm.
Ba định hướng trọng tâm để nâng cao năng lực cạnh tranh
Diễn đàn “Định vị lại ngành tôm Việt Nam”, dự kiến tổ chức trong khuôn khổ Festival Tôm Cà Mau 2026, tập trung vào ba nhóm vấn đề lớn:
Thứ nhất, ứng dụng khoa học công nghệ và tăng cường liên kết chuỗi.
Tập trung cải thiện chất lượng con giống, tối ưu dinh dưỡng và thức ăn, kiểm soát dịch bệnh, tự động hóa quy trình nuôi và ứng dụng chuyển đổi số. Mục tiêu là giảm chi phí, nâng cao hiệu quả và tăng tính ổn định trong sản xuất.
Thứ hai, nâng cao giá trị các mô hình nuôi tôm sinh thái.
Phát triển các mô hình tôm – rừng, tôm – lúa dựa trên lợi thế tự nhiên, đồng thời đẩy mạnh chứng nhận, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu để mở rộng thị trường tiêu thụ.
Thứ ba, định vị thương hiệu tôm Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Tăng cường chế biến sâu, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, mở rộng kết nối cung – cầu và xây dựng chuỗi thương mại bền vững.
Ba định hướng này cùng hướng đến mục tiêu chung: kiểm soát chi phí, hạn chế rủi ro, nâng cao giá trị sản phẩm và củng cố vị thế cạnh tranh của tôm Việt Nam.
Cơ hội thay đổi cần sự chung tay của toàn ngành
Để những định hướng trên trở thành hiện thực, không thể chỉ dựa vào nỗ lực của người nuôi hay cơ quan quản lý mà cần sự tham gia đồng bộ của toàn bộ hệ sinh thái ngành tôm.
Các doanh nghiệp cung cấp con giống, thức ăn, chế phẩm sinh học, công nghệ, tài chính, chế biến và xuất khẩu đều giữ vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả sản xuất.
Ngành tôm Việt Nam vẫn sở hữu nhiều lợi thế về kinh nghiệm sản xuất, năng lực chế biến và khả năng tiếp cận các thị trường xuất khẩu. Tuy nhiên, để duy trì vị thế trong cuộc cạnh tranh ngày càng khốc liệt, việc thay đổi tư duy sản xuất và tăng cường liên kết là điều không thể chậm trễ.
Định vị lại ngành tôm Việt Nam không đơn thuần là tìm cách giảm giá thành, mà còn là hành trình xây dựng một ngành sản xuất hiện đại, hiệu quả, có khả năng kiểm soát rủi ro và phát triển bền vững trong dài hạn.
Nguồn: tepbac.com
