Khuyến nông thúc đẩy công nghệ số trong nuôi trồng thủy sản
Ứng dụng công nghệ số đang trở thành xu hướng tất yếu trong nuôi trồng thủy sản, giúp người nuôi kiểm soát môi trường, giảm rủi ro và nâng cao hiệu quả sản xuất. Tại nhiều địa phương, hệ thống khuyến nông đóng vai trò cầu nối quan trọng, đưa công nghệ đến gần hơn với nông dân, từng bước hình thành phương thức nuôi trồng hiện đại và bền vững.
Khuyến nông mở đường cho chuyển đổi số
Thực tế cho thấy, công nghệ số không thể phát huy hiệu quả nếu thiếu sự đồng hành của hệ thống khuyến nông. Với vai trò là lực lượng trực tiếp chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, khuyến nông đang trở thành “cầu nối” giữa khoa học công nghệ và người nuôi thủy sản.
Tại Cà Mau, ứng dụng công nghệ số được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong công tác khuyến nông năm 2026. Kế hoạch triển khai chương trình khuyến nông của tỉnh tập trung vào các nhóm nhiệm vụ như tăng cường thông tin tuyên truyền, xây dựng tài liệu kỹ thuật số, tổ chức tập huấn, tư vấn trực tuyến và chuyển giao tiến bộ kỹ thuật đến người dân.
Theo định hướng này, hệ thống khuyến nông tổ chức các lớp tập huấn, xây dựng nền tảng số, giúp người dân tiếp cận kiến thức mọi lúc, mọi nơi. Các video hướng dẫn kỹ thuật, tài liệu số, website khuyến nông và ứng dụng trực tuyến giúp người nuôi chủ động tiếp cận thông tin sản xuất.
Song song với đó, nhiều mô hình thủy sản hiệu quả được xây dựng và nhân rộng. Tiêu biểu như nuôi tôm sú quảng canh cải tiến hai giai đoạn thích ứng biến đổi khí hậu, nuôi tôm sú thâm canh tuần hoàn gắn với liên kết tiêu thụ, nuôi cá rô phi đơn tính, nuôi cá kèo liên kết tiêu thụ và nuôi thủy sản kết hợp du lịch sinh thái cộng đồng. Các mô hình này không chỉ ứng dụng tiến bộ kỹ thuật mà còn được hỗ trợ thông tin và quản lý bằng công nghệ số, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất.
Việc đưa công nghệ số vào khuyến nông giúp thay đổi phương thức tiếp cận truyền thống, từ “cầm tay chỉ việc” sang hướng dẫn dựa trên nền tảng dữ liệu và công nghệ, qua đó tăng khả năng tiếp cận tri thức của người dân và nâng cao tính chủ động trong sản xuất.
Công nghệ số thay đổi cách nuôi
Không chỉ Cà Mau, nhiều địa phương khác cũng đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong nuôi trồng thủy sản. Tại khu vực miền Trung, hoạt động khuyến nông đang từng bước chuyển từ phương thức truyền thống sang môi trường số, tập trung xây dựng các mô hình sản xuất ứng dụng công nghệ cao gắn với liên kết tiêu thụ. Các mô hình ứng dụng máy móc, thiết bị tự động và hệ thống quản lý thông minh đã cho thấy hiệu quả rõ rệt khi giúp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và tăng lợi nhuận cho người sản xuất.
Trong lĩnh vực nuôi tôm, việc ứng dụng công nghệ số và tự động hóa đang tạo ra bước chuyển mạnh mẽ. Các hệ thống cảm biến môi trường giúp giám sát nhiệt độ, pH, ôxy hòa tan; máy cho ăn tự động điều chỉnh khẩu phần; hệ thống sục khí và xử lý nước thông minh duy trì môi trường ổn định; phần mềm quản lý hỗ trợ theo dõi toàn bộ quá trình nuôi.
Những công nghệ này giúp người nuôi giảm đáng kể rủi ro dịch bệnh, tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất, đồng thời tạo điều kiện để sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn thị trường.
Tại Tây Ninh, mô hình nuôi tôm hai giai đoạn ứng dụng công nghệ 4.0 do Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp triển khai đã mang lại kết quả tích cực. Nhờ hệ thống giám sát tự động và thiết bị điều khiển thông minh, người nuôi có thể theo dõi liên tục các chỉ tiêu môi trường ao nuôi, chủ động xử lý khi có biến động, từ đó giảm rủi ro và nâng cao năng suất.
Thực tế khi áp dụng công nghệ số, quá trình nuôi được kiểm soát chặt chẽ hơn, hạn chế dịch bệnh, rút ngắn thời gian sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm. Người nuôi có thể theo dõi hoạt động của tôm, cá thông qua thiết bị kết nối điện thoại, từ đó điều chỉnh chế độ chăm sóc phù hợp.
Trong quá trình này, cán bộ khuyến nông không chỉ hướng dẫn kỹ thuật mà còn trực tiếp hỗ trợ người dân sử dụng thiết bị, vận hành hệ thống và phân tích dữ liệu. Nhờ đó, công nghệ trở nên dễ tiếp cận hơn và nhanh chóng được nhân rộng. Thông qua các mô hình điểm, người dân có điều kiện tham quan, học hỏi và từng bước áp dụng công nghệ vào sản xuất, tạo hiệu ứng lan tỏa trong cộng đồng.
Hướng tới ngành thủy sản hiện đại
Ứng dụng công nghệ số vừa giúp nâng cao năng suất, đồng thời còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất trong ngành thủy sản. Từ việc dựa vào kinh nghiệm truyền thống, người nuôi đang dần chuyển sang sản xuất dựa trên dữ liệu và công nghệ, tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả.
Khuyến nông đóng vai trò then chốt trong quá trình này khi trực tiếp tổ chức tập huấn, chuyển giao kỹ thuật, xây dựng mô hình và hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ. Việc ứng dụng internet, phần mềm quản lý, hệ thống cảm biến và tự động hóa đang giúp ngành thủy sản tiến gần hơn tới mô hình sản xuất thông minh.
Mục tiêu đặt ra trong giai đoạn tới là tiếp tục hỗ trợ ứng dụng công nghệ sinh học, công nghệ số và tự động hóa trong nuôi trồng thủy sản; tăng cường đào tạo kỹ năng sử dụng công nghệ cho nông dân; xây dựng các mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện từng địa phương; đồng thời thúc đẩy liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.
Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, thế nhưng việc ứng dụng công nghệ số trong nuôi trồng thủy sản vẫn gặp không ít khó khăn như hạ tầng công nghệ chưa đồng bộ, chi phí đầu tư cao, cơ sở dữ liệu chưa chuẩn hóa, trình độ tiếp cận công nghệ của người dân còn hạn chế và cơ chế chính sách hỗ trợ chuyển đổi số chưa hoàn thiện.
Để khắc phục những hạn chế này, cần tăng cường đầu tư hạ tầng công nghệ đến cơ sở, xây dựng cơ sở dữ liệu nông nghiệp đồng bộ, đồng thời ban hành chính sách hỗ trợ phù hợp để khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân tham gia ứng dụng công nghệ. Đặc biệt, việc nâng cao năng lực cho đội ngũ khuyến nông được xem là yếu tố quyết định, bởi đây là lực lượng trực tiếp đưa công nghệ đến với người dân và đảm bảo công nghệ được áp dụng đúng cách, hiệu quả.
Trong bối cảnh ngành thủy sản đang hướng tới phát triển xanh và bền vững, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số thông qua hệ thống khuyến nông sẽ tiếp tục là giải pháp quan trọng. Khi công nghệ được đưa đến tận ao nuôi, người dân được hỗ trợ đầy đủ về kỹ thuật và dữ liệu sản xuất, ngành thủy sản sẽ có thêm động lực để chuyển mình theo hướng hiện đại, hiệu quả và thích ứng tốt hơn với yêu cầu của thị trường.
Nguồn: thuysanvietnam.com.vn
