Chuẩn bị vận hành hệ thống truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản từ ngày 1/7/2026
Từ ngày 1/7/2026, Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản quốc gia sẽ chính thức đi vào hoạt động. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong quá trình chuyển đổi số ngành nông nghiệp, góp phần nâng cao tính minh bạch về nguồn gốc sản phẩm, đồng thời tạo nền tảng xây dựng chuỗi cung ứng hiện đại và bền vững.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hệ thống đã hoàn tất các khâu chuẩn bị cuối cùng sau quá trình thử nghiệm và hoàn thiện kỹ thuật từ cuối tháng 6/2026. Khi vận hành chính thức, các mặt hàng thuộc nhóm có nguy cơ rủi ro cao sẽ bắt buộc phải thực hiện truy xuất nguồn gốc trước khi được lưu thông trên thị trường.
Đối với lĩnh vực thủy sản, yêu cầu này càng trở nên cần thiết bởi đây là ngành chịu sự giám sát nghiêm ngặt về an toàn thực phẩm và chất lượng sản phẩm. Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp cùng Bộ Công Thương sẽ từng bước siết chặt công tác quản lý đối với các mặt hàng có nguy cơ gian lận thương mại hoặc thiếu minh bạch về xuất xứ. Nếu không kiểm soát hiệu quả quá trình sản xuất, từ khâu nuôi trồng đến chế biến và phân phối, nguy cơ hàng hóa bị loại khỏi chuỗi cung ứng là rất lớn.
Song song với việc hoàn thiện cơ chế quản lý, công tác chuẩn bị về hạ tầng công nghệ cũng đã được triển khai đồng bộ. Theo ông Nguyễn Văn Long, Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), nền tảng truy xuất nguồn gốc do Vietcom xây dựng đã được vận hành thử nghiệm từ cuối năm 2025 và hiện đáp ứng đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật. Cục Chuyển đổi số cũng đã hoàn thành việc nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, đảm bảo hệ thống hoạt động ổn định và an toàn khi đưa vào khai thác.
Đến nay, hệ thống đã quản lý hơn 18.000 sản phẩm thuộc 112 nhóm ngành hàng nông, lâm, thủy sản, với sự tham gia của 149 doanh nghiệp trên cả nước.
Kết quả thí điểm tại một số ngành hàng chủ lực, đặc biệt là sầu riêng xuất khẩu, cho thấy hệ thống đã góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, tăng tính minh bạch trong toàn bộ chuỗi sản xuất và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của thị trường quốc tế. Các doanh nghiệp tham gia cũng chủ động hơn trong công tác vận hành, giảm phụ thuộc vào sự hỗ trợ kỹ thuật, đồng thời tạo tiền đề để mở rộng mô hình truy xuất nguồn gốc sang các chuỗi sản xuất khép kín khác, trong đó có ngành thủy sản.
Một trong những trở ngại lớn hiện nay là chi phí đầu tư và việc tích hợp dữ liệu giữa các nền tảng khác nhau. Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung, kết nối và chia sẻ dữ liệu sẽ được thực hiện trên nguyên tắc “một lần khai báo, nhiều lần sử dụng”. Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp giảm đáng kể chi phí đầu tư hạ tầng, tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu quả khai thác dữ liệu.
Đến thời điểm hiện tại, 17 tiêu chuẩn kỹ thuật về kết nối và truyền nhận dữ liệu đã được ban hành, tạo nền tảng cho việc liên thông giữa các hệ thống truy xuất nguồn gốc. Đối với các doanh nghiệp đang sử dụng nền tảng của bên thứ ba như CheckVN, cơ quan quản lý khuyến khích kết nối trực tiếp với hệ thống quốc gia. Hiện đã có tám đơn vị hoàn tất kết nối, trong khi 14 trên tổng số 15 tiêu chuẩn kỹ thuật dự kiến sẽ được hoàn thành trước thời điểm hệ thống chính thức vận hành.
Bên cạnh yếu tố công nghệ, khung pháp lý cũng đang được hoàn thiện để bảo đảm việc triển khai diễn ra đồng bộ trên phạm vi toàn quốc. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang khẩn trương xây dựng dự thảo Thông tư phối hợp với Nghị định liên quan nhằm tạo hành lang pháp lý thống nhất. Đồng thời, Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư số 31/2026/TT-BCT quy định chi tiết về truy xuất nguồn gốc đối với các sản phẩm thuộc phạm vi quản lý của Bộ, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.
Theo các chuyên gia, việc đưa hệ thống truy xuất nguồn gốc quốc gia vào hoạt động sẽ mở ra giai đoạn phát triển mới cho thị trường nông, lâm, thủy sản. Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng và tính minh bạch của sản phẩm, nguồn gốc xuất xứ rõ ràng sẽ trở thành yếu tố then chốt giúp hàng hóa nâng cao sức cạnh tranh, đáp ứng các tiêu chuẩn trong nước và quốc tế, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu và phát triển bền vững của ngành.
Nguồn: Thuysanvietnam.com.vn
