Bước ngoặt ngành tôm: Tập trung sức mạnh nội tại để vượt “sóng lớn”

Việc giữ vững đà tăng trưởng và vị thế toàn cầu là minh chứng cho tinh thần không chủ quan của ngành tôm, khi các doanh nghiệp liên tục bồi đắp sức mạnh nội tại, chủ động hóa giải rào cản thuế quan để kiên định mục tiêu minh bạch và phát triển bền vững.

Nâng tầm đẳng cấp chế biến: “Át chủ bài” của nội lực ngành tôm

Đây chính là một trong những sức mạnh nội tại then chốt, giúp ngành tôm không chỉ hóa giải điểm yếu về chi phí sản xuất mà còn tự tin vượt qua các hàng rào thuế quan và phi thuế quan khắt khe. Dù giá thành tôm nguyên liệu của Việt Nam đang thuộc nhóm cao nhất thế giới, dẫn đến giá bán ra có phần chênh lệch so với các đối thủ, nhưng sản phẩm tôm Việt vẫn giữ vững sức hút và được người tiêu dùng toàn cầu ưu tiên lựa chọn.

Sự khác biệt đó nằm ở trình độ kỹ thuật và tay nghề chế biến bậc thầy. Những dòng sản phẩm chế biến sâu như tôm Nobashi, tôm tẩm bột hay các mặt hàng phối chế tinh xảo đã tạo nên giá trị gia tăng vượt trội, giúp tôm Việt thoát khỏi áp lực cạnh tranh trực tiếp về giá. Đây là lợi thế độc quyền mà các đối thủ như Ấn Độ, Bangladesh hay Ecuador hiện vẫn chưa thể theo kịp về độ tinh tế và kỹ năng chế biến.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp đầu ngành đã chủ động đầu tư hệ thống trang trại đạt chuẩn quốc tế ASC, đảm bảo nguồn nguyên liệu sạch, đáp ứng hoàn hảo yêu cầu truy xuất nguồn gốc tại các thị trường khó tính như EU, Mỹ, Nhật Bản. Chính nhờ uy tín thương hiệu được bồi đắp qua nhiều năm, con tôm Việt Nam đã thành công thâm nhập vào các kênh phân phối cao cấp – nơi có biên lợi nhuận tốt và giá cả luôn duy trì ở mức ổn định.

Phân khúc thị trường thượng lưu tại Nhật, Mỹ và EU chính là “đất diễn” lý tưởng cho các doanh nghiệp chế biến Việt Nam phô diễn lợi thế. Điểm tựa vững chắc này không chỉ giúp cộng đồng doanh nghiệp và bà con nuôi tôm vượt qua những giai đoạn thị trường biến động nhất, mà còn củng cố vị thế trong top 3 cường quốc ngành tôm. Tại thị trường Nhật Bản, dù phải đối mặt với những tiêu chuẩn khắt khe nhất về an toàn vệ sinh và tính thẩm mỹ tinh tế, tôm Việt Nam vẫn khẳng định đẳng cấp khi chiếm giữ thị phần áp đảo, chinh phục hoàn toàn trái tim của những khách hàng khó tính nhất.

Minh bạch, trách nhiệm và bền vững

Trong kỷ nguyên mới, đây không còn là một lựa chọn ưu tiên mà đã trở thành xu thế tất yếu không thể đảo ngược. Khi các cường quốc như Mỹ, EU, Nhật Bản và Trung Quốc đồng loạt thắt chặt tiêu chuẩn ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị), việc tuân thủ các quy tắc này chính là thước đo năng lực của doanh nghiệp. Dẫu đây là những “bài toán khó”, nhưng nếu giải thành công, doanh nghiệp sẽ sở hữu sức mạnh cạnh tranh tuyệt đối và khả năng thâm nhập thị trường không giới hạn. Thực tế cho thấy, chứng nhận ASC (nuôi trồng thủy sản có trách nhiệm) đang trở thành yêu cầu bắt buộc tại EU. Việc thiếu hụt các trang trại đạt chuẩn này chính là rào cản khiến tốc độ tăng trưởng xuất khẩu tại châu Âu chưa tương xứng với tiềm năng của các hiệp định FTA.

Trước làn sóng phòng vệ thương mại dâng cao, việc chủ động chuẩn hóa dữ liệu và minh bạch hóa hồ sơ được xem là “lá chắn” pháp lý thiết yếu. Hệ thống truy xuất nguồn gốc đồng bộ và quản trị tuân thủ nghiêm ngặt không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro trong các kỳ rà soát thuế mà còn bồi đắp niềm tin sắt đá với các nhà nhập khẩu. Bên cạnh đó, chiến lược tối ưu hóa danh mục sản phẩm – tập trung vào các mặt hàng ít chịu thuế chống bán phá giá – cùng với việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu chính là giải pháp then chốt để phân tán rủi ro và duy trì dòng chảy giao thương xuyên suốt.

Một trụ cột quan trọng khác kiến tạo nên sức mạnh nội tại chính là chiến lược phát triển Xanh. Đây là con đường duy nhất để ngành tôm Việt Nam vượt qua các rào cản kỹ thuật khắt khe và xây dựng giá trị thương hiệu bền vững trong lòng người tiêu dùng quốc tế. Các nhà máy chế biến hiện đang chuyển đổi mạnh mẽ sang mô hình kinh tế tuần hoàn: từ việc áp dụng công nghệ sản xuất sạch, tiết kiệm tài nguyên, đến việc tái sử dụng phụ phẩm (vỏ, đầu tôm) để tạo ra các sản phẩm giá trị cao như Chitosan hay Collagen. Việc chuyển sang sử dụng năng lượng tái tạo và đảm bảo an sinh xã hội không chỉ giúp giảm “dấu chân carbon” mà còn xây dựng một môi trường sản xuất nhân văn, khẳng định vị thế dẫn đầu của con tôm Việt trên trường quốc tế.

Chuẩn hóa khâu nuôi: “Mắt xích” vàng để tôm Việt tiến xa

Dù sở hữu lợi thế vượt trội về chế biến giá trị gia tăng, ngành tôm Việt Nam đang đứng trước một thách thức mang tính sống còn: Chuẩn hóa nguồn nguyên liệu. Trong bối cảnh phần lớn các mô hình nuôi vẫn còn nhỏ lẻ, việc áp dụng khoa học kỹ thuật mới và số hóa dữ liệu vùng nuôi để đảm bảo tính minh bạch đang trở thành bài toán cấp thiết cần lời giải thỏa đáng.

Theo bà Cao Xuân Thu Vân – Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, ngành thủy sản nước nhà đã bước qua thời kỳ cạnh tranh đơn thuần bằng sản lượng hay chi phí nhân công rẻ. Giờ đây, chúng ta chính thức bước vào cuộc đua của sự minh bạch, trách nhiệm và tính bền vững cốt lõi. Đây là lộ trình tất yếu khi các thị trường nhập khẩu chủ lực liên tục thiết lập những rào cản kỹ thuật phi thuế quan nghiêm ngặt. Chuyển đổi số không còn là lựa chọn, mà là “chìa khóa” để mỗi sản phẩm tôm khi đến tay người tiêu dùng toàn cầu không chỉ mang theo hương vị bản địa mà còn chứa đựng dữ liệu minh bạch về nguồn gốc và xuất xứ.

Để phát huy tối đa nội lực và đưa xuất khẩu tôm Việt Nam bứt phá bền vững, việc nâng tầm chính sách quản lý chất lượng trong nuôi trồng là ưu tiên hàng đầu. Chúng ta cần tạo ra nguồn nguyên liệu dồi dào, đáp ứng hoàn hảo các tiêu chuẩn khắt khe nhất từ quốc tế. Giải pháp then chốt nằm ở việc tổ chức lại sản xuất theo mô hình hợp tác, gắn kết chặt chẽ trong chuỗi giá trị và áp dụng số hóa đồng bộ nhằm xóa bỏ dần tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, manh mún.

Chỉ khi thực hiện quyết liệt những bước đi này, sản lượng tôm đạt chuẩn cung ứng toàn cầu mới có thể gia tăng, đáp ứng trọn vẹn yêu cầu truy xuất nguồn gốc để nâng tầm thương hiệu Việt. Hơn bao giờ hết, sự đồng lòng của các doanh nghiệp trong việc đảm bảo uy tín chất lượng và trách nhiệm nhà cung cấp sẽ là nền tảng vững chắc để cùng nhau xây dựng một thương hiệu tôm Việt Nam hùng mạnh tại các thị trường trọng điểm trên thế giới.

Nguồn: thuysanvietnam.com.vn