Giữ nhịp tăng trưởng – Thủy sản Việt Nam sẵn sàng bứt phá trong năm 2026
Năm 2025 là dấu mốc cho thấy sự nỗ lực và chuyển biến rõ nét của ngành thủy sản Việt Nam khi vẫn duy trì đà tăng trưởng ổn định trong bối cảnh nhiều thách thức. Những kết quả đạt được đã tạo nền tảng vững chắc để toàn ngành sẵn sàng bước vào giai đoạn tăng tốc 2026–2030 với mục tiêu phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Theo Cục Thủy sản, giai đoạn 2021–2025 ghi nhận sự tăng trưởng ổn định của ngành thủy sản Việt Nam khi tổng sản lượng không chỉ đạt mà còn vượt các mục tiêu chiến lược đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Trong bối cảnh chịu tác động của đại dịch COVID-19 cùng nhiều thách thức kéo dài, ngành vẫn duy trì mức tăng trưởng bình quân khoảng 2,6%/năm. Không chỉ mở rộng về quy mô, ngành thủy sản còn ghi nhận những chuyển biến tích cực về chất lượng tăng trưởng. Cơ cấu sản xuất tiếp tục được điều chỉnh theo hướng “giảm khai thác, tăng nuôi trồng”, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và gia tăng giá trị. Kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt gần 11 tỷ USD năm 2022 và ước vượt mốc 11 tỷ USD trong năm 2025, phản ánh rõ nét hiệu quả của định hướng đẩy mạnh chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao chất lượng.
Giai đoạn 2021–2025 ghi nhận xu hướng giảm của sản lượng khai thác thủy sản với mức bình quân khoảng 0,9%/năm, duy trì trong khoảng 3,8–3,9 triệu tấn. Dù mức giảm này chưa đạt mục tiêu của Chiến lược phát triển thủy sản (giảm 5–6%/năm, hướng tới sản lượng 2,8 triệu tấn vào năm 2030), nhưng vẫn được đánh giá là nỗ lực đáng ghi nhận trong bối cảnh sinh kế ngư dân còn nhiều khó khăn, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp bách về chống khai thác IUU theo khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC).
Bên cạnh điều chỉnh cơ cấu khai thác, ngành thủy sản tập trung hoàn thiện công tác quản lý từ gốc, với việc rà soát hệ thống cảng cá, tăng cường giám sát tàu cá và kiểm soát chặt chẽ nguồn gốc thủy sản khai thác. Cùng với cơ chế hạn ngạch và lộ trình giảm tàu, các giải pháp này đang hướng tới mục tiêu phát triển bền vững gắn cho ngư dân ven biển.
Nuôi trồng thủy sản khẳng định vai trò trụ cột trong tăng trưởng dài hạn
Trong khi sản lượng khai thác có xu hướng giảm, nuôi trồng thủy sản vẫn giữ vai trò động lực tăng trưởng, với sản lượng tăng từ 4,89 triệu tấn năm 2021 lên ước khoảng 6,11 triệu tấn năm 2025, đạt mức tăng bình quân 5,2% mỗi năm.
Sự gia tăng liên tục về tỷ trọng đã khẳng định nuôi trồng thủy sản là trụ cột phát triển của toàn ngành, với tỷ lệ chiếm 60,2% năm 2024 và dự kiến đạt khoảng 61% trong năm 2025. Trên nền tảng đó, các đối tượng nuôi chủ lực như cá tra và tôm nước lợ tiếp tục phát huy lợi thế, gắn với vùng sản xuất tập trung, hạ tầng ngày càng hoàn thiện và đầu ra xuất khẩu ổn định.
Song song với việc mở rộng quy mô, ngành nuôi trồng thủy sản tập trung chuyển đổi phương thức sản xuất theo hướng công nghệ cao, sinh thái và kinh tế tuần hoàn. Các mô hình nuôi ít thay nước, giảm phát thải, nuôi tuần hoàn và nuôi kết hợp đa loài đang từng bước được nhân rộng, qua đó nâng cao hiệu quả sản xuất và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.
Bước vào năm 2026: Tăng tốc phát triển với mục tiêu rõ ràng
Với vai trò là năm bản lề của giai đoạn 2026–2030, năm 2026 được kỳ vọng sẽ tạo bước tăng tốc cho ngành thủy sản trên nền tảng phát triển bền vững. Tổng diện tích nuôi trồng toàn ngành dự kiến đạt khoảng 1,326 triệu ha, cơ bản ổn định so với năm trước, trong đó nuôi mặn – lợ và nuôi tôm nước lợ tiếp tục giữ vai trò chủ lực.
Theo kế hoạch, năm 2026 ngành thủy sản đặt mục tiêu tổng sản lượng đạt trên 10 triệu tấn, tăng khoảng 0,6% so với năm 2025, cho thấy định hướng tăng trưởng thận trọng nhưng bền vững. Trong cơ cấu sản lượng, hoạt động khai thác tiếp tục được điều chỉnh theo lộ trình giảm, với sản lượng ước khoảng 3,75 triệu tấn, giảm 2,1%, nhằm bảo vệ nguồn lợi và đáp ứng các yêu cầu về chống khai thác IUU. Ngược lại, nuôi trồng thủy sản tiếp tục giữ vai trò động lực tăng trưởng, với sản lượng dự kiến đạt khoảng 6,25 triệu tấn, tăng 2,2% so với năm trước.
Cùng với mục tiêu về sản lượng, kim ngạch xuất khẩu thủy sản năm 2026 phấn đấu đạt khoảng 11,5 tỷ USD, tập trung vào các sản phẩm có lợi thế cạnh tranh và giá trị gia tăng cao. Các sản phẩm quốc gia tiếp tục được ưu tiên phát triển, trong đó cá tra dự kiến đạt sản lượng khoảng 2 triệu tấn; tôm nước lợ khoảng 1,3 triệu tấn, bao gồm 300 nghìn tấn tôm sú và 1 triệu tấn tôm thẻ chân trắng. Việc tập trung phát triển các đối tượng chủ lực không chỉ nhằm đảm bảo nguồn cung ổn định cho thị trường xuất khẩu, mà còn góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và sức cạnh tranh của ngành thủy sản Việt Nam trong giai đoạn tới.
Để hoàn thành các chỉ tiêu đề ra, ngành thủy sản tiếp tục triển khai đồng bộ Luật Thủy sản 2017 và các chương trình, đề án phát triển đã được phê duyệt; kiên định chủ trương “giảm khai thác, tăng nuôi trồng” và chuyển mạnh từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế thủy sản, hướng tới tăng trưởng bền vững và đa giá trị.
Trong lĩnh vực nuôi trồng, trọng tâm là quản lý môi trường, an toàn dịch bệnh và an toàn thực phẩm; phát triển nuôi biển, nuôi công nghệ cao, nuôi tuần hoàn; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng IoT, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn. Đối với lĩnh vực khai thác, ngành thủy sản tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực quản lý, tăng cường kiểm tra, giám sát và truy xuất nguồn gốc; đồng thời tổ chức lại sản xuất theo tổ đội và chuỗi liên kết, thúc đẩy chuyển đổi nghề nhằm đảm bảo sinh kế bền vững cho ngư dân. Trên nền tảng những kết quả đạt được trong năm 2025, cùng mục tiêu và giải pháp rõ ràng cho năm 2026, ngành thủy sản Việt Nam được kỳ vọng sẽ bước vào giai đoạn phát triển mới theo hướng bền vững, hiệu quả và có sức cạnh tranh ngày càng cao trên thị trường quốc tế.
Nguồn: Thuysanvietnam.com.vn
